Navidad
Nuestra
Ons Kerstfeest
Laatste nieuws:
- in april/mei 2011 komt de laatste vaste tenor van Ramírez,
Javier
Rodríguez, naar Nederland. Koren kunnen Rodríguez contracteren. Info bij
de Stichting
- Nu verkrijgbaar bij onze Stichting:
bladmuziek van de Argentijnse versie van Navidad
Nuestra, in de originele ritmes:
kooruittreksel (€ 7,50) en directiepartituur (12,50).
Ariel
Ramírez componeerde de kerstcantate Navidad nuestra in
dezelfde tijd als de Misa criolla en de partituur werd tegelijk met de Misa
uitgegeven in 1965. De eerste plaatopname werd gemaakt met het kwartet
Los Fronterizos in
1964. Waar de Misa Criolla een lange voorbereiding kende hebben Ramírez en Luna
Navidad Nuestra in hoog tempo geschreven omdat de LP van Misa criolla een
B-zijde moest krijgen. De basis werd door Ramírez en Luna gelegd in één
intensieve nacht van samenwerking. Luna beschreef die nacht vol 'inspiratie van
boven' in een artikel in La Nación in 2005:
El orígen de la
Misa Criolla. Het werk doet muzikaal zeker niet onder voor de
Misa criolla, maar wordt veel minder vaak uitgevoerd in
concertzalen en op CD's. In Europa is een ander koorarrangement gemaakt
voor Navidad Nuestra. Helaas wijkt de 'Europese' Navidad Nuestra
sterk af.
Door de betere
verkrijgbaarheid in Europa en de VS werd de Europese versie tot voor kort het meest gebruikt
in Nederland. Inmiddels geeft de Stichting Argentijnse Muziek de Argentijnse
versie uit in Nederland. Zie ook 'instuderen'.
Navidad
Nuestra bestaat uit 6 delen met verschillende Argentijnse
ritmes die gezamenlijk het klassieke
kerstverhaal vertellen, van de aankondiging van de geboorte aan Maria door de
engel Gabriel tot de vlucht naar Egypte. Tekstschrijver
Félix Luna
(1925-2009) heeft ervoor gekozen de
scènes te situeren in Argentinië: Jozef en Maria trekken over de Pampa's naar
Bethlehem, de herders komen uit het dorp Aimogasta in de
Argentijnse provincie La Rioja.
Bezetting
zoals
chas chas, güiro, maracas, een met zaad gevulde peul etc.
gitaar
charango (een
snaarinstrument uit de Andes)
vaak sikus (de
Zuid-Amerikaanse dubbele panfluit)
Delen en ritmes
voor audiofragmenten klik op de naam van het deel, informatie over de
fragmenten op de audiopagina van zanger
Javier Rodríguez.
La
anunciación - De aankondiging.
De engel Gabriël kondigt Maria, deels in de taal van de Guaraní-indianen, de
geboorte aan. Daarna keert hij terug naar de plaats waar God is (al pago donde
se encuentra Dios ) en vertelt daar dat hij de mooiste vrouw ooit, de koningin
van de wereld (la reina ’el mundo), heeft aanschouwd, ‘met ogen als sterren’.
La peregrinación - De
pelgrimstocht.
De tocht naar Bethlehem wordt hier gesitueerd op ‘de bevroren Pampa’s
met distels en brandnetels.’ Waar moet de bloem van het veld geboren worden als
er geen beschutting is? Maak plaats voor mijn Kind, dat bijna komt. Alleen een
stal beschermt me’. Jozef en Maria, op weg met een verborgen God .. en niemand
die het weet. Zoals bij alle huellas
begint het refrein steeds met 'a la huella', dat ongeveer betekent 'op pad'.
El
nacimiento - De geboorte.
Een vrij traditioneel geboortelied, maar wel in het ingetogen ritme van een vidala
uit de westelijke provincie Catamarca, waardoor het onmiskenbaar creools is.
Met elementen die voor Nederlanders vaak wel erg zoet Rooms aandoen. ‘Als Hij
glimlacht breekt het licht door en in zijn armpjes groeit een kruis (cuando
sonríe se hace la luz y en sus bracitos crece una cruz). Engelen zingen van de
geboorte van de God. ‘God is geboren, het is Kerstmis (Dios ha nacido, es
Navidad)’.
‘Dit is de nacht die God aan de mensheid beloofd heeft en Hij is al gekomen. Het
is kerstnacht, nu geen tijd om te slapen,
God is geboren, God is hier’.
Los
pastores - De herders.
Een uitbundig herderslied. De schrijver situeert het tafereel in
het dorpje Aimogasta in de provincie Rioja in een sfeer waarin het chayafeest in de
olijfboomgaarden van deze regio gevierd wordt. Het gebruikte ritme is ook de
chaya.
Nog vóór de dageraad komen de herders uit het veld, uit alle dorpen in de
omgeving. De Koning der Koningen is geboren. Ze brengen kaarsjes en bloemen.
‘Laten we aan Julio Romero zijn paarden en zijn muilezel vragen, zodat we met de
caja en gitaren zingend door de olijfboomgaarden
kunnen gaan’. ‘Terwijl de maan van La Rioja sterft van de zin om mee te doen’.
‘Basilicum en cederhoning, tijm en laurier, dat het Kind pas inslaapt bij de dageraad’
luidt het refrein.
Los
Reyes magos - De drie koningen.
De takirari is een Indiaans ritme uit
het uiterste noorden van Argentinië en Bolivia, heel ritmisch en snel.
Het driekoningenfeest is in de Spaans/ Latijns-Amerikaanse traditie belangrijk
als ‘feest voor de kinderen’, die dan, zoals bij het Nederlandse
Sinterklaasfeest, geschenken krijgen en de nacht ervóór wakker liggen.
‘Melchior, Caspar en de zwarte Balthazar laten al hun geschenken achter zodat je
er morgen bij het wakker worden mee kan spelen’.
Stroop en
honing brengen de koningen en een witte poncho van echte alpacawol. ‘Het Kind
Gods bedankte de koningen, at de honing en bedekte zich met de poncho. Daarna
glimlachte Hij en al bij middernacht schitterde de zon’.
La
huida - De vlucht.
Dramatisch, een aanklacht. Opvallend is dat dit deel
niet zo specifiek over de vlucht naar Egypte gaat, maar over de vlucht van kinderen overal ter wereld. Het ritme is weer dat van de
vidala, maar nu de vorm uit de provincie
Tucumán
‘Laten we gaan! Als je je niet haast krijgen ze
je te pakken. Ze staan klaar om te gaan moorden. De dolk raakt al bebloed. Haast
je, ezeltje. Lief kindje, huil niet, mijn liefje! We komen al in een beter land.
Ga maar slapen, huil niet. Ik maak je een wiegje in mijn armen, de
bombos legüeros klinken in mijn hart’.
Instuderen
Voor Nederlandse koren zijn de ritmes vaak niet eenvoudig. Het stuk is kort
(ca. 18 minuten) en lijkt niet moeilijk doordat de muziek toegankelijk en
meeslepend is. De tekst, vooral in het snelle Reyes Magos, levert vaak problemen
op. Thuis studeren op de teksten en luisteren naar een goede (oefen-)CD helpt
enorm. De CD van José Carreras geeft de beste indruk het koordeel van de
Argentijnse versie van Navidad Nuestra en kan dus als oefen-CD gebruikt worden.
Anderzijds vraagt het stuk ook om een zekere losheid.
In de uitvoeringen met Ramírez zelf waren er vaak
tempowisselingen en werden fermaten ruim gebruikt. Een zanger met de neus in de
partituur in plaats van richting dirigent kan het stuk onmogelijk goed zingen! Gebrek
aan puntigheid is dan de grootste valkuil.
Zie ook de pagina voor koren.
Partituren
- Argentijnse partituur: Warner Chappell
Argentina/ St. Argentijnse muziek te bestellen per
mail (levertijd buiten
vakantieperioden enkele dagen). Kooruittreksel E 7,50 Directiepartituur E
12,50.
Formaat kooruittreksel A4 geniet, vier notenbalken voor het koor, voorzien van
uitspraakaanwijzingen en vertaling. Kaft met afbeelding als Argentijnse
partituur van 1989 (zie afbeelding), gelamineerd.
-Europese partituur: Alfred/ Lawson-Gould, importeur
Broekmans en van Poppel (levertijd enkele weken), nog te huur in de uitgave
van Capriccio Musikverlag.
In Zuid-Amerikaanse muziek is improvisatie een belangrijk element. Een
muziekstuk leeft en ontwikkelt zich. Dat gebeurde ook met Navidad Nuestra, vaak
afhankelijk van de uitvoerenden, maar ook onder leiding van Ramírez zelf. De
eerste partituur, die in Argentinië werd uitgegeven, kwam al niet geheel overeen
met de plaatopname. Uiteraard gebeurden die aanpassingen binnen de traditie van
de Argentijnse muziek.
In de jaren 80 maakte Ramírez' arrangeur
Damián Sánchez een arrangement, dat
Ramírez sindsdien gebruikte. Het werd uitgegeven in 1989, maar het
is al te horen op de
CD met José Carreras.
Al vroeg werd er ook een partituur van Navidad Nuestra in Europa uitgegeven.
Hier moeten Europeanen, zonder kennis van de Argentijnse ritmes, aan het werk
geweest zijn, die het werk 'op gehoor' hebben genoteerd van de opname van Los Fronterizos en er nog flink wat aan gewijzigd hebben. De Europese
partituur is misschien ontstaan omdat levering naar het buitenland vanuit
Argentinië soms problemen gaf. Bovendien was de drukkwaliteit en de uitvoering
van de boekjes in Argentinië vaak matig. Dit was voor onze Stichting de reden om
de Argentijnse bladmuziek, in samenwerking met de rechthebbende in Argentinië,
vanaf 2007 zelf in Nederland uit te geven.
Combineren van de twee versies binnen een koor is niet mogelijk. Daarvoor
zijn de verschillen te groot.
Navidad Nuestra op CD
Een CD met
Javier
Rodríguez komt waarschijnlijk begin 2011 uit.
