Snaarinstrumenten
Charango
De charango
heeft overeenkomsten met de gitaar en met de mandoline. Hij
ontstond waarschijnlijk in de 16e eeuw in het noordelijk
hooggebergte uit de Spaanse vihuela, een voorganger van de
gitaar. De charango wordt in drie verschillende grootten gemaakt:
soms zo groot als een gitaar, soms zo klein dat hij bijna
verdwijnt in de handen van de charanguista. Hij heeft 5 paren
snaren. De indianen waren erg onder de indruk van de Spaanse vihuela, maar hadden niet de benodigde houtbewerkingtechnieken
om een klankkast te maken. Daarom maakten zij een klankkast van
wat voor handen was: het schild van een gordeldier.
Oud Argentijns grapje: Zegt het ene gordeldier tegen het
andere: "Heb jij Juan de laatste tijd nog gezien?"
"Nee, die is hier al lang weg, die is de muziek
ingegaan". "Goh, dat wist ik niet". "Ja, die
is charango geworden".
Inmiddels is het schild, onder invloed van veranderende opvattingen over
diervriendelijkheid, vervangen door hout.
De charango vind je in de
noordwestelijke provincies Salta en Jujuy en ook in grote delen
van Bolivia. Hij is heel geschikt om zuivere pentatonische
melodieën te begeleiden en wordt gebruikt voor ritmes als
carnavalito,
bailecito,
huayno,
cueca en
yaraví. Je hoort
vaak een arpeggio: een snelle, 'trillende' opeenvolging van
tonen, vooral aan het begin van een melodie.
Meer over het
ontstaan van de charango op de site van charanguista
Rolando
Goldman. In Zwitserland bestaat een vereniging van charanguistas met veel
praktische informatie voor bespelers, in verschillende talen :
Charango Schweiz.
Veel websites over de charango zijn te vinden op
Charangomundo.
De bekendste Argentijnse charanguista is
Jaime
Torres. In de geluidsfragmenten is hij te beluisteren met het kwartet
Opus Cuatro. De
website van
Jaime Torres is deels in het Engels.
Ariel Ramírez gebruikte de charango veel in zijn werk. In de
Misa Criolla hoor je het
instrument aan het begin van het Gloria en het Credo.
In de
Misa por la Paz y la Justicia wordt hij o.a.
gehoord en bezongen in psalm 150. De laatste charanguista
in de groep van Ramírez was de jonge, veelbelovende
Ángel
Luis Velazquez.
geluidsfragmenten charango
Arpa
De
arpa, de Zuid-Amerikaanse harp, stamt af van de
Europese barokharp en werd in de 16e eeuw door de jezuïeten geïntroduceerd in
het gebied van de Litoral: de noordoostelijke provincies
Misiones en Corrientes. De Guaraní's, de Indianenstam in deze streek,
werden ware meesters op dit instrument, maar lieten het instrument voor wat het
was nadat de jezuïeten verdreven waren. De
Peruaanse harp werd in het noordwesten van Argentinië gebruikt, o.a. bij de
riten van de Goede Week, maar in deze regio is het instrument verdwenen. De
creools Argentijnse of Paraguayaanse of Indiaanse vorm met 36 snaren werd een
echt creools instrument. In de Litoral
en Paraguay wordt hij nog gebruikt voor de
ritmes van de streek.
geluidsfragment arpa
-
El mensú,
een
galopa van
Ayala y Cidade
door
Julio Molina Cabral.
De harp is in het midden van het fragment te horen.
Gitaar
De gitaar wordt hier niet
uitvoerig besproken, maar wel genoemd. Het instrument wordt
uiteraard wereldwijd gebruikt, maar is in Argentinië en de rest
van Zuid-Amerika zo geliefd, dat het het belangrijkste instrument
van dit werelddeel genoemd kan worden. Hij wordt gebruikt in
onnoemelijk veel formaten, met verschillende aantallen snaren, die op
verschillende manieren geplaatst worden, bijvoorbeeld een bepaalde afwisseling
van rechte en omwikkelde snaren, etc.. Alle vormen hebben een eigen naam, zoals
de cuatro uit het Caribisch gebied en de requinto die veel in Ecuador wordt gebruikt. De vaste gitarist in de groep van
Ariel Ramírez is sinds vele
jaren Norberto Pereyra.
geluidsfragmenten gitaar:
