Baguala
De baguala is ontstaan vanuit de huayno van de Inca’s. Het is het meest Creoolse ritme, dat overal in Noord Argentinië gezongen wordt. Eigen aan het afgelegen bergland, nauwelijks naar het oosten verspreid. De tekst wordt vaak bedacht op het moment van zingen en toont de diepste roerselen van de veelal beschonken zanger. Er wordt vaak van register gewisseld, ook met gebruik van falsetstem, vaak half snik, half schreeuw. Dit is goed te horen in het fragment van het Kyrie van de Misa por la Paz y la Justicia van Ramírez. De caja, een houten trom, vormt vaak de enige begeleiding.
Er bestaan twee vormen van de baguala: De langzame, gestructureerde baguala, al of niet met refrein, wordt het meest gebruikt. Er worden Spaanse teksten gebruikt. Daarnaast bestaat nog de snellere, amorfe baguala uit Jujuy, waarbij vaak Indiaanse talen worden gebruikt.

Ariel Ramírez gebruikt de intense baguala  in het Kyrie en in delen van het Halleluja van de Misa por la Paz y la Justicia. In het Kyrie van de Misa Criolla gebruikt hij een combinatie van vidala en baguala.

geluidsfragmenten baguala

• Kyrie uit de Misa por la Paz y la Justicia van Ariel Ramírez, gezongen door Javier Rodríguez

• Aleluia uit de Misa por la Paz y la Justicia van Ariel Ramírez, gezongen door Javier Rodríguez

• Kyrie uit de Misa Criolla van Ariel Ramírez, vidala-baguala, CD Vientos de Hermandad

Vidala
De vidala lijkt op de baguala, maar bezit een veel grotere muzikale en poetische rijkdom. De vidala is ontstaan uit de yarahué, die verwant is aan de yaraví. Er zijn meer Europese invloeden dan bij de baguala. Het lied wordt begeleid door caja of bombo, maar soms ook door gitaar, of bombo, gitaar en viool. De teksten zijn, in tegenstelling tot de muzikale oorsprong, Spaans. Het ritme komt veel voor in de provincies Catamarca en Tucumán. Dit geldt ook voor de vidalita, maar dat ritme heeft muzikaal en in teksten niets met de vidala te maken. De vidalita is een ritme van de Pampa’s en heeft zijn oorsprong in het Spaanse Zaragoza. Wel ritmisch verwant met de vidala is het levendige carnavalsritme van de chaya uit de westelijke provincie La Rioja.

Bij  Ariel Ramírez  vinden we de vidala terug in Navidad Nuestra in El Nacimiento (de geboorte) in de vorm uit Catamarca en in La Huida (de vlucht naar Egypte) in de vorm uit Tucumán.

Yaraví
De yaraví is een authentiek ritme, voortgekomen uit de harawi van de Inca’s. Het is het lied van de mestizen van Ecuador, Peru en Bolivia. Dit intense melancholieke ritme drukt de bitterheid en verlatenheid van het hooggebergte uit. De yaraví beleefde zijn hoogtepunt rond 1800 en wordt gebruikt als liefdes- maar vooral ook als begrafenismelodie. Soms is het tweede deel vrolijker van toon. De oorspronkelijke vorm heeft een 6/8 maat, de Creoolse vorm een ¾ maat. Het ritme wordt geassocieerd met de quena, de Indiaanse rechte fluit.

Ariel Ramírez combineert de yaraví  in het Gloria van de Misa Criolla verrassend met de vrolijke carnavalito.

geluidsfragmenten yaravi